Jerzy Kijewski
Epoka miękkich skał
¾ Monumenty megalityczne – rzeźbione struktury kamienne, właściwe dla epoki megalitów.
¾ Monumentów megalitycznych nie budowano z kamieni, lecz rzeźbiono bezpośrednio w litej skale.
¾ Rzeźbienie wszystkich monumentów megalitycznych, odbywało się poprzez usuwanie, zeskrobywanie
materiału kamiennego, aż do uzyskania pożądanego kształtu.
Piramidy są rzeźbami skalnymi – a nie budowlami
Spis treści:
Epoka megalitów – księżycowa epoka
Piramidy są rzeźbami skalnymi – a nie budowlami
Piramidy w Egipcie
„Absurdalne” fragmenty Piramidy Łamanej
Piramidy w Ameryce
Piramidy wyrzeźbione jedynie częściowo
Epoka megalitów – księżycowa epoka
Ten niezwykły, trwający ok. 1000 lat okres, kiedy Księżyc znajdował się najbliżej Ziemi, nazwany został w niniejszej pracy
epoką megalitów. W epoce megalitów, wszelki materiał skalny na powierzchni Ziemi był bardziej miękki i podatny na obróbkę,
aniżeli obecnie, ponieważ Księżyc znajdował się wówczas znacznie bliżej Ziemi. Podzielmy epokę megalitów na dwa odróżniające się
od siebie, charakterystyczne okresy:
Okres pierwszy: (ok. 3200-2500 p.n.e.). Początek epoki megalitów wyznaczmy na podstawie pierwszych naczyń z twardych kamieni,
które pojawiły się ok. 3200 lat p.n.e., nie tylko w Egipcie. Fakt, że naczynia te (nie gliniane) zaczęto wytwarzać w tym samym czasie
w różnych rejonach ziemi jest ewenementem światowym. Księżyc znajdował się już blisko orbity geostacjonarnej, powodując, że skały
zmiękły już na tyle, aby można było wykonywać w nich nie tylko naczynia z ekstremalnie twardych kamieni np. granitu, lecz z łatwością
można było rzeźbić piramidy i inne wielkie monumenty megalityczne w skalnych wzgórzach na całym świecie. Wszystkie piramidy
i wszystkie inne monumenty megalityczne na całym świecie wyrzeźbione zostały w ciągu tych 700 lat. Okres ten nazwijmy umownie
okresem rzeźb gładzonych, lub okresem gładzonym – ponieważ w tym okresie, wszystkie megalityczne rzeźby były wykonywane
sposobem gładzonym, czyli niejako „normalnym”.
Okres drugi: (ok. 2500-2200 lat p.n.e.). Około 2500 p.n.e. skały stały się na tyle miękkie, że niemożliwe było już rzeźbienie piramid
i wszystkich innych monumentów megalitycznych na całym świecie w sposób gładzony. Nastąpiło wówczas ogólnoświatowe nieszczęście
– od tej pory nie można już było nigdy więcej wykonywać rzeźb metodą gładzoną. Niezliczone, często przepiękne arcydzieła
architektoniczne okresu gładzonego były odtąd oszpecane nowymi, charakterystycznymi wyrzeźbieniami – nazwijmy je
wyrzeźbieniami dłubanymi. W tym samym czasie kończy się masowa wytwórczość naczyń z twardych kamieni w Egipcie i innych
rejonach świata. Może to oznaczać, że skały zmiękły w owym czasie i stały się kruche do tego stopnia, że wyrób naczyń kamiennych
stał się już niemożliwy. Okres ten nazwijmy umownie okresem wyrzeźbień dłubanych. Końcowe 300 lat epoki megalitów odznacza
się tym, że wszystkie megalityczne wyrzeźbienia na świecie były wykonywane sposobem wyrzeźbień dłubanych, mających najczęściej
charakter destruktywny, ponieważ wyrzeźbienia te najczęściej brutalnie niszczyły rzeźby gładzone, wykonane w pierwszym okresie
epoki megalitów.
Przypuszczalnie wszystkie piramidy były pierwotnie rzeźbami skalnymi gładzonymi.
Piramidy najprawdopodobniej są rzeźbami wykonanymi w naturalnych, monolitycznych skałach. Prawdopodobnie wszystkie
piramidy w starożytnym świecie – piramidy w Egipcie, Sudanie, Ameryce i Azji – powstawały przez rzeźbienie pojedynczej góry
lub wzniesienia skalnego. Rzeźbienie piramid odbywało się poprzez usuwanie materiału kamiennego, aż do uzyskania pożądanego
kształtu. Etapy rzeźbienia piramid, jak również wszystkich innych struktur megalitycznych, możemy podzielić na dwa okresy.
Pierwszy etap to okres rzeźb gładzonych, kiedy Księżyc znajdował się już na orbicie geostacjonarnej. Okres ten zaczął się
ok. 3200 lat p.n.e., a skończył się ok. 2500 lat p.n.e. Okres drugi, to okres wyrzeźbień dłubanych – od ok. 2500
do ok. 2200 lat p.n.e. W okresie tym, niezwykle efektywne rzeźbienie gładzone nie było już możliwe, ponieważ skały były
wówczas zbyt miękkie i kruche.
Piramida Cheopsa, Giza, Egipt. W przypadku piramid w Gizie, Sakkarze, Dahszur i innych, mamy do czynienia
z zaplanowanymi, gigantycznymi rzeźbami, których docelowy wizerunek mogła sugerować sama konkretna góra, naturalnie
uformowana w kształcie piramidy. Około 5 tys. lat temu, tam gdzie znajdują się obecnie piramidy w Gizie, wznosiły się właśnie
trzy takie wapienne góry, porośnięte bujną roślinnością. Dwie najwyższe mogły mieć ok. 160 metrów wysokości.
Prawdopodobnie już sam naturalny kształt pewnych gór wapiennych w Gizie, Sakkarze, Abusir, Dahszur i Medum, sugerował
niejako – jaki monument należałoby wyskrobać i wyrzeźbić w skalnym monolicie. A więc od topografii danego, konkretnego
terenu, pomysłowości i liczby ówczesnych ludzi w konkretnym miejscu, w znacznej mierze zależało, co i jak będzie wyrzeźbione.
Twardość kamienia nigdzie nie stanowiła przeszkody – równie efektywnie skrobano bardzo twardą skałę pochodzenia
wulkanicznego jak granit, bazalt i andezyt, i bardziej miękką skałę wapienną. Można odnieść wrażenie, że wymienione skały
były niemal równie miękkie i dawały się równie łatwo kształtować i rzeźbić.
Gładzone rzeźbienie piramid i wielu innych struktur megalitycznych na świecie było najmniej pracochłonne. Przynajmniej o wiele
mniej pracochłonne niż budowanie piramidy z osobnych, 2,5–tonowych bloków skalnych. Nieporównywalnie łatwiej było
wyrzeźbić piramidę z naturalnego wzniesienia skalnego, które już miało kształt piramidy docelowej, niż zbudować monument
z wyskrobanych pojedynczo głazów. Trzeba je było przytransportować na miejsce i umieścić w strukturze piramidy. Każdy blok
(sześcian) musiał zostać pozyskany w kamieniołomach i oskrobany aż z sześciu stron. Bloki skalne w piramidzie Cheopsa ważą
średnio od 1,5 do 2,5 tony każdy, i jest ich w sumie ok. 2,3 miliona – jak się obecnie przypuszcza. A więc wyprodukowanie
ok. 2,3 mln stosunkowo dużych głazów i ułożenie z nich piramidy musiało być o wiele bardziej pracochłonne i skomplikowane,
niż w przypadku wyrzeźbienia piramidy w naturalnej skale, przypominającej piramidę, gdzie wystarczyło zniwelować tylko
w cztery ściany piramidy pod równym kątem, przy czym potężny trzon piramidy pozostawał nietknięty żadną pracą. Jeśli można
było wyskrobać ok. 2,3 mln poszczególnych bloków skalnych w kamieniołomach skały wapiennej i wznieść z nich piramidę
Cheopsa, jak się powszechnie przyjmuje, to nieporównanie łatwiej i mniejszym nakładem pracy można było wyskrobać
i wyrzeźbić piramidę bezpośrednio w wapiennej górze.
Sfinks, Giza, Egipt.
Wysokość Sfinksa, podobnie jak piramid, zależała od tego, jak głęboko sięgnęła
niwelacja skały wapiennej wokół monumentu. Podobnie jak Sfinksa wyrzeźbiono w macierzystym podłożu skalnym, tak samo
wyrzeźbiono piramidy w wapiennych górach. Nie ulega dziś wątpliwości, że Sfinks w Gizie (ok. 57 m długości i 20 m wysokości)
jest rzeźbą wykonaną w litej, macierzystej skale, powstałą poprzez usuwanie materiału kamiennego, aż do uzyskania
pożądanego kształtu.
Na zdjęciu – zniwelowanie terenu skalnego obok Piramidy Chefrena. W tle Piramida Cheopsa. Wysoką, ok. 10–metrową,
ścianę skalną rzeźbiono na gładko z podobną łatwością jak glinę. Nie przez budowanie, lecz poprzez niwelowanie terenu wokół
piramidy uzyskiwano jej większe rozmiary. Nie są to kamieniołomy, z których pozyskiwano rzekome bloki skalne na budowę
piramidy, lecz niwelacja terenu skalnego przerwana ok. 2500 lat p.n.e. Pryzmy widoczne na pierwszym planie ujawniają sposób,
w jaki niwelowano teren. Podobne pryzmy skalne znajdują się w Ramesseum w Egipcie, Pisac w Peru, na Sycylii
i wielu innych miejscach.
http://egyptarchive.co.uk/images/khafre/09_khafre_cutting.jpg
Piramidy w Egipcie
Pierwotne rzeźby gładzone i późniejsze wyrzeźbienia dłubane – podobieństwa na całym świecie. Podobny los
do piramid amerykańskich, spotkał być może wszystkie piramidy w Egipcie, które pierwotnie były
rzeźbami gładzonymi. Piramidy te zostały później – bardziej lub mniej – oszpecone przerzeźbieniami dłubanymi.
Piramida Cheopsa, Egipt.
Monolityczna rzeźba wykonana w skalnej, wapiennej górze.
Piramida Cheopsa mogła być początkowo wyrzeźbiona, w sposób gładzony, we wzór imitujący bloki skalne,
podobny niejako do „szachownicy”. Natomiast w drugim okresie przesilenia niemal cała „szachownica” została przerzeźbiona
i oszpecona rzeźbą dłubaną. Pewne fragmenty owej pierwotnej „szachownicy” zachowały się do chwili obecnej
w dobrym stanie. Podobną pierwotną rzeźbą „szachownicy” zostały wykonane fragmenty Piramidy Chefrena,
widoczne szczególnie dobrze u spodu monumentu.
1. Piramida Cheopsa, Giza, Egipt. Rzeźba skalna. Zamiast bloków skalnych, znajdują się jedynie wyrzeźbienia mozaiki
imitującej głazy. W wielu miejscach piramidy widoczne są płytko zamarkowane obrysy rzekomych bloków lub głazów skalnych,
które jedynie ujawniają wyrytą (kamiennym rylcem) mozaikę imitującą bloki i głazy skalne. Wyraźnie również widać,
że piramida nie „stoi na zniwelowanym podłożu skalnym”, lecz stanowi jego integralną część.
2. Wnętrze Piramidy Cheopsa. Egipt. 2008. Wyrzeźbienia w litej skale. Nie ma tu ani ani „bloków skalnych”,
ani śladu „budowy”. Creative Commons Autor: Andrew Currie
3. Piramida Chefrena, Giza, Egipt. 2008. W wielu miejscach piramidy nie ma nawet mozaiki imitującej bloki skalne.
Kilkudziesięcio-metrowy fragment drugiego tarasu (widoczny na zdjęciu) pozostał niewymozaikowany, co m.in. uwidacznia,
że piramida nie została zbudowana z kamiennych głazów układanych jeden na drugim, lecz jest rzeźbą wykonaną
w monolitycznej skale.
Creative Commons Autor: u07ch.
Zdjęcia piramid w Egipcie i Ameryce Środkowej, które jedynie częściowo zostały wyrzeźbione w skalnych, pojedynczych górach
– doskonale ilustrują etapy rzeźbienia monumentów. Również w litej, macierzystej skale (podobnie jak słynny Sfinks)
wyrzeźbione zostały gigantyczne obeliski, kolumny i kolosalne posągi w Świątyni Amona w Karnaku i Luksorze w Egipcie.
Machu Picchu w Peru, także zostało wyrzeźbione w litej, granitowej skale (w III tysiącl. p.n.e., a nie jak się obecnie sądzi,
ok. 500 lat temu), i wymozaikowane w imitację bloków skalnych, głazów i kamieni. Brak jakiejkolwiek zaprawy łączącej
kamienie, wzmacnia przypuszczenie, że Machu Picchu zostało w całości wyrzeźbione w litej skale. Rzeźbienie piramid i wszystkich
innych struktur megalitycznych odbywało się poprzez usuwanie, zeskrobywanie materiału kamiennego,
aż do uzyskania pożądanego kształtu.
Creative Commons Autor: Marc Lacoste
Piramida Chefrena, Giza, Egipt. 2006. W tle Piramida Mykerinosa. Rzeźby w monolitycznych skałach. Wysoką,
ok. 10–metrową, ścianę skalną rzeźbiono na gładko z podobną łatwością jak glinę. Nie przez budowanie, lecz poprzez
permanentne niwelowanie skalnego terenu wokół piramid uzyskiwano w rezultacie ich większe rozmiary. Nie są to kamieniołomy,
z których pozyskiwano rzekome bloki skalne na budowę piramidy, lecz niwelacja terenu skalnego przerwana ok. 2500 lat p.n.e.
Wysokość piramidy zależała często od tego, do jakiego poziomu sięgnęła niwelacja terenu skalnego wokół monumentu.
Na zdjęciu: Dziesięciometrowej wysokości ściana wyskrobana w litej skale obok piramidy Chefrena. Wydaje się,
że niwelowanie terenu skalnego było jedną z łatwiejszych metod obróbki skały – po prostu pchano przed sobą duży
(płaski u spodu) granitowy, lub inny głaz skalny, dochodzący do ok. 3 tony, szorując nim powierzchnię niwelowanego terenu.
Podobnie jak Sfinksa, Piramidę Chefrena podwyższano poprzez permanentną niwelację terenu skalnego wokół monumentu.
Gdyby teren skalny wokół piramidy zniwelowano jeszcze o 5 m w dół, to piramida byłaby o 5 m wyższa. Niwelacja terenu
skalnego w okresie gładzonym (ok. 3200–2500 lat p.n.e.), była względnie najłatwiejszym i najczęstszym motywem rzeźbiarskim
na całym świecie. Wielkie (ok. 7 ton) sześcienne głazy pozostawiono na gigantycznych tarasach skalnych w Pisac w Peru,
na terenie Świątyni Słońca w Cuzco w Peru i wielu innych miejscach.
Giza, Egipt. Pobliże piramidy Cheopsa. Do niwelacji skalnego gruntu używano wielkich być może (3-7–tonowych) głazów.
Jeden metr sześcienny kamienia równa się średnio ok. 2,6 tony. Niwelowanie terenu skalnego odbywało się poprzez szorowanie
powierzchni skały dużym głazem granitowym lub dolerytowym. Duże głazy do niwelacji widoczne są w dołach skalnych
obok piramidy. http://egyptphoto.ncf.ca/khufu%20boat%20pit_640.jpg
http://egyptphoto.ncf.ca/Khufu%27s%20Queens%20boat%20pit_640.jpg
Wysokość piramid, menhirów i wielu innych struktur megalitycznych zależała często od tego, do jakiego poziomu sięgnęła
niwelacja terenu skalnego wokół rzeźbionego monumentu. Gdyby, przykładowo, teren wokół piramidy Cheopsa zniwelowano
jeszcze o 5 m w dół, to piramida byłaby o 5 m wyższa, a bok kwadratu jej podstawy byłby odpowiednio dłuższy.
Sfinks, Giza
Wysokość Sfinksa, podobnie jak piramid, jest rezultatem tego, jak głęboko sięgnęła niwelacja skały wapiennej wokół monumentu.
Gdyby, przykładowo, teren skalny wokół Sfinksa zniwelowano jeszcze o 5 m w dół, to Sfinks byłby o 5 m wyższy. Podobnie jak
ten monument wyrzeźbiono w macierzystym podłożu skalnym, tak samo wyrzeźbiono piramidy w wapiennych górach. Nie ulega dziś
wątpliwości, że Sfinks w Gizie (57 m długości i 20 m wysokości) jest rzeźbą wykonaną w litej, macierzystej skale, powstałą poprzez
usuwanie materiału kamiennego, aż do uzyskania pożądanego kształtu. Monumenty skalne w Abu Simbel (wielka świątynia Ramzesa II
i pobliska świątynia Nefertari), również zostały wyrzeźbione w masywach skalnych. Gigantyczne, liczne monumenty
w Petrze w Jordanii, dochodzące do 50 m wysokości, także nie zostały zbudowane z kamiennych głazów, lecz wyrzeźbione w litej
skale piaskowych wzniesień górskich. Jeśli więc tak wielkie monumenty mogły zostać wyrzeźbione w macierzystych skałach
– to piramidy mogły być również wyrzeźbione w podobny sposób.
Podobnie jak wysokość Sfinksa wynikła ze zniwelowania skalnego terenu wokół monumentu o kilkanaście metrów w dół, tak samo
wysokość gigantycznych kolumn Świątyni Amona w Karnaku i Świątyni Luksorskiej wynikła z niwelacji terenu w dół i usuwania
materiału kamiennego, aż do uzyskania pożądanego kształtu – a nie przez budowanie. Najwyższe kolumny Wielkiego Hypostylu
w Karnaku, mają ok. 23 m wysokości.
1. Sfinks. Monument wyrzeźbiony w monolitycznej skale wapiennej, ok. 2500 r. p.n.e. Długość: 57 m, wys.: 20 m.
http://egyptarchive.co.uk/images/sphinx/06_sphinx_side_wall.jpg – Sfinks
2. Świątynia Luksorska, Egipt. 2008. Monumenty wyrzeźbione w monolitycznej, litej skale piaskowej.
Dziedziniec (perystyl) Amenhotepa III. Creative Commons Autor: u07ch
Piramida Chefrena, Giza, Egipt. Monolityczna rzeźba wykonana w skalnej, wapiennej górze. Piramida pierwotnie została
wyrzeźbiona w sposób gładzony, następnie brutalnie oszpecona przerzeźbieniami dłubanymi. Piękny, pierwotny fragment
rzeźby gładzonej zachował się na szczycie piramidy. W wielu miejscach piramidy nie ma nawet mozaiki imitującej
„bloki skalne”. Zamiast „bloków skalnych” widzimy jedynie kilkunastometrowe fragmenty kilku tarasów wyrzeźbionych
w litej, macierzystej skale. Niewymozaikowane fragmenty Piramidy Chefrena i innych piramid świadczą,
że „bloków skalnych” nie ma, że zamiast „bloków” są jedynie poziome i pionowe wyżłobienia, imitujące bloki. Fragmenty te
pozostały zupełnie gładkie i niewymozaikowane, co m.in. uwidacznia nie tylko brak „kamiennych głazów układanych jeden
na drugim”, lecz dowodzi ponadto, że piramida nie jest budowlą, lecz monolitem, rzeźbą wykonaną w skalnej górze.
Na pierwszym planie (na zdjęciu) Piramida Chefrena, w tle Piramida Cheopsa. Długie, kilkunastometrowe tarasy
niewymozaikowanej, litej skały (kilka tarasów od spodu piramidy) ujawniają brak bloków skalnych.
http://farm3.static.flickr.com/2111/2101282064_cbaf78e09a_o.jpg
Piramida Mykerinosa. Trzecia pod względem wielkości w Gizie, w Egipcie. Najpierw „z grubsza” rzeźbiono powierzchnię
piramidy „mozaiką cyklopową”, a później szlifowano „na gładko”. A nie „budowano” z bloków skalnych.
http://egyptarchive.co.uk/images/menkaure/08_menkaure_casing_5.jpg
Piramida Czerwona w Dahszur, Egipt.
2006.
Monolityczna rzeźba skalna w wapiennej górze. Niemal cała
powierzchnia piramidy, wyrzeźbiona pierwotnie na gładko, została zniszczona późniejszymi przerzeźbieniami dłubanymi.
Tylko u spodu piramidy zachowały się nieliczne fragmenty pierwotnych wyrzeźbień gładzonych. Ogromne, nieusunięte
pozostałości skalne, zalegające wokół dolnych fragmentów czterech ścian piramidy świadczą, że nie została ona zbudowana,
ale wyrzeźbiona w skalnej górze. Na ścianie północnej, pomiędzy wejściem do piramidy, a jej szczytem, znajduje się duża
płaszczyzna litej, gładkiej skały. Płaszczyzna ta jest w kształcie trójkąta, którego podstawa wynosi ok. 50 m, zaś wysokość
ok. 25 m. Jeśli Piramida Czerwona byłaby zbudowana z pojedynczych głazów, to tego rodzaju duża płaszczyzna litej skały,
nie mogłaby się w jej strukturze pojawić. Otóż dopiero niewymozaikowane fragmenty ścian wielu piramid na świecie ujawniają litą
skałę całego monumentu, podczas kiedy wymozaikowane fragmenty łudzą, że piramida została „zbudowana” z kamieni lub skalnych
bloków. Wysokość piramidy: ok. 105 m, bok podstawy: ok. 220 m. Skała wapienna. Creative Commons Autor: dustinpsmith
„Absurdalne” fragmenty Piramidy Łamanej
1. „Absurdalne” fragmenty Piramidy Łamanej. Dahszur, Egipt. Starożytni rzeźbiarze piramid, którzy nie mieli pojęcia
o „budowaniu piramid” (piramid nigdy nie budowano), w dolnych fragmentach monumentu, gdzie występują braki,
niedobory naturalnej skały, naiwnie wyrzeźbili zarysy imitacji głazów pod absurdalnie dużym kątem, nie zadając sobie trudu
prawidłowego, poziomego obrysowania i wyrzeźbienia góry i spodu fikcyjnych głazów. Gdyby piramida była budowana,
to każdy głaz musiałby leżeć na dobrze wypoziomowanej płaszczyźnie głazu znajdującego się pod nim. Gdyby góra,
w której rzeźbiono piramidę, nie posiadała naturalnych braków i wystarczała na wyrzeźbienie piramidy w całości
– wszystko wyglądałoby w porządku. Jednakże „absurdalne wyrzeźbienia” braków skały, szczególnie w dolnych
fragmentach, zdradzają, że piramida została wyrzeźbiona w skale – a nie zbudowana. Zamiast bloków skalnych, znajdują się
jedynie wyrzeźbienia mozaiki imitującej bloki. W wielu miejscach widoczne są płytko zamarkowane obrysy rzekomych bloków
lub głazów skalnych, które jedynie ujawniają wyrytą (kamiennym rylcem) w monolicie mozaikę imitującą bloki i głazy skalne.
http://www.egiptologia.com/sce/images/viajes/2004_meidum01.jpg – Piramida Łamana
Pod podobnym (jak na zdjęciu) absurdalnie dużym kątem, wymozaikowano wiele fragmentów u spodu całej piramidy.
Niektórzy egiptolodzy, aby jakoś wytłumaczyć nienormalne ułożenie bloków skalnych, przyjmują, że piramida zapadła się
częściowo na skutek mało stabilnego gruntu – i stąd wynikają owe krzywo ułożone bloki skalne. Jednakże nie ma najmniejszego
śladu, wskazującego, że doszło do częściowego zawalenia monumentu. Wszędzie jest ona wyrzeźbiona prosto, a wewnątrz
monumentu także nie można stwierdzić jakichś śladów potwierdzających tę hipotezę. Pod jeszcze większym, absurdalnie dużym
kątem, wymozaikowano duże fragmenty Piramidy Nisz w El Tajin w Meksyku. Owe markowane bloki skalne znajdują się
po obu stronach wysokich schodów na froncie piramidy. Także u samego spodu Piramidy Schodkowej w Sakkarze, w Egipcie,
w pewnym miejscu znajdują się dość duże „bloki” skalne, wyrzeźbione pod kątem prawie 45 stopni.
2. Zamek Edo, Tokio, Japonia. 2008. Granitowy monument wyrzeźbiony w monolitycznej skale i wymozaikowany w imitację
dużych bloków. Monument został ewidentnie wyrzeźbiony w litej skale – a nie zbudowany. Gdyby monument
(widoczny na zdjęciu) został zbudowany z bloków skalnych, to każdy blok musiałby leżeć na dobrze wypoziomowanej
płaszczyźnie głazu znajdującego się pod nim. Creative Commons Autor: Shiny Things
3. Makieta w granitowym Zamku Nagoya, Japonia. 2008. Współczesne (niewłaściwe), wyobrażenia o „budowaniu”
megalitycznych monumentów, których nigdy nie budowano. Creative Commons Autor: alphalead
Piramidy w Ameryce
Piramida Słońca, Teotihuacan, Meksyk. Około 2700–2200 p.n.e. Na szczególną uwagę zasługuje największa piramida
w Ameryce – Piramida Słońca w Teotihuacan. Jest to rzeźba wykonana w skalnej, prawdopodobnie andezytowej
lub bazaltowej górze, powstała poprzez usuwanie materiału kamiennego, aż do uzyskania pożądanego kształtu. Na trzech
ścianach piramidy zalegają charakterystyczne nieusunięte, niezeskrobane pozostałości skalne. Pozostałości te są w kształcie,
przeważnie kilku, kilkunastometrowych, podłużnych, pionowych, schodkowych pasów (ok. metrowej szerokości).
Te schodkowe pasy świadczą m.in., że piramidy nie były budowane, lecz wyskrobywane i rzeźbione w skalnych górach
lub wzniesieniach. Uważa się, że początki Teotihuacan sięgają II w. n.e.
rys. J. Kijewski
Skałę zeskrobywano metodą schodkową, widoczną na rysunku.
http://farm1.static.flickr.com/150/430899030_b355e433c9_o.jpg – Piramida Słońca
1. Piramida Słońca, Teotihuacan, Meksyk. Creative Commons Autor: james.
2. Świątynia Amona w Karnaku, Egipt. Około 2700–2200 p.n.e. Na wewnętrznej ścianie pierwszego pylonu widoczne są
nieusunięte pozostałości skalne, przyklejone niejako do pylonu. Mają one ok. 9 m wysokości, szerokość owego „gruzu” liczy
ok. 20 m, zaś głębokość ok. 10 m. Pozostałości te są w kształcie pionowych podłużnych pasów, przedzielonych około
metrowej szerokości wyżłobieniami. Niektórzy badacze uważają, że są to pozostałości rampy, która była potrzebna
do zbudowania pylonu. Ze zdjęć internetowych można jednak wywnioskować, że zarówno wyrzeźbiony
w mozaikę prostokątną pylon, jak i te pozostałości skalne, to monolit skalny. W ten właśnie sposób (podobnie jak
na Piramidzie Słońca w Meksyku) zeskrobywano zbędny materiał skalny, rzeźbiąc kształt całego pylonu. Nieusunięte
pozostałości skalne uwidaczniają, że pylony (i zarazem cała Świątynia Amona w Karnaku i w Luksorze) zostały
wyskrobane i wyrzeźbione, częściowo od góry do dołu, w dużym masywie skały piaskowej. Rzeźbienie wszystkich struktur
megalitycznych, odbywało się poprzez usuwanie, zeskrobywanie materiału kamiennego, aż do uzyskania pożądanego kształtu.
Uważa się, że Świątynię Amona w Karnaku budowano w XX–XVIII w. p.n.e. Creative Commons Autor: Tscherno
Bazaltowa Piramida w Comalcalco,
Meksyk. Rzeźba wykonana w litej, naturalnej skale.
Piramida powstawała poprzez usuwanie materiału kamiennego, aż do uzyskania pożądanego kształtu. Na zdjęciu widoczne są
gładkie plastry litej skały, zalegające na strukturze megalitycznego monumentu. Gdyby został on zbudowany, to tego rodzaju
wielkie fragmenty litej skały nie mogłyby pojawić się na jego powierzchni. Zatem piramida ta w całości została
w okresie gładzonym wyrzeźbiona w sposób gładzony. Natomiast w okresie dłubanym, gładzoną powierzchnię skały
przerzeźbiano rzeźbą cegiełkową. Niewymozaikowane, gładkie fragmenty litej skały (na większości piramid) świadczą,
że piramida została wyrzeźbiona w litej skale, a nie zbudowana z kamieni lub bloków układanych jeden na drugim.
W pierwszym okresie przesilenia, wszystkie struktury megalityczne na świecie zostały wyrzeźbione w sposób gładzony.
Natomiast w drugim okresie – były przerzeźbiane i często oszpecane rzeźbą dłubaną lub cegiełkową.
1. Bazaltowa piramida w San Andres, Salwador. Piramida ewidentnie została wyrzeźbiona, a nie „zbudowana”.
Okres gładzony, 3200–2500 lat p.n.e. Creative Commons Autor: cracklow's faux toes
1. Bazaltowa Piramida w Casa Blanca, Salwador. Piramida ewidentnie została wyrzeźbiona, a nie „zbudowana”.
Okres gładzony, 3200–2500 lat p.n.e.
Piramidy wyrzeźbione jedynie częściowo
Przypuszczalnie wszystkie piramidy były pierwotnie rzeźbami skalnymi gładzonymi. Piramidy najprawdopodobniej
są rzeźbami wykonanymi w naturalnych, monolitycznych skałach. Prawdopodobnie wszystkie piramidy w starożytnym świecie
– piramidy w Egipcie, Sudanie, Ameryce i Azji – powstawały przez rzeźbienie pojedynczej góry lub wzniesienia skalnego.
Rzeźbienie piramid odbywało się poprzez usuwanie materiału kamiennego, aż do uzyskania pożądanego kształtu.
Piramida w Medum, Egipt.
Rzeźba w skalnej, wapiennej górze powstała poprzez usuwanie materiału
kamiennego, aż do uzyskania pożądanego kształtu. Wyrzeźbienie tej piramidy – sposobem „od góry do dołu” – pochłonęło
ok. dwóch trzecich góry, zaś jedna trzecia stanowi podstawę piramidy. Wysokość monumentu: ok. 65 m. Razem
z pozostałościami góry, ok. 92 m. Uważa się, że Piramida w Medum została „całkowicie zbudowana”, jednakże zawaliła się
częściowo w zamierzchłych czasach, a ogromne pozostałości skalne wokół niej są ruinami wynikłymi z owego zawalenia.
W Ameryce Środkowej, szczególnie w El Tajin i w Uxmal na Jukatanie, w Xunantunich i Altun Ha w Belize,
w Tikal w Gwatemali zaobserwujemy, że niektóre piramidy wyrzeźbione zostały tylko częściowo. Znajdują się tam obiekty,
gdzie ze skalnej góry wyrzeźbiona została tylko jedna strona, podczas gdy pozostałe trzy to skalne wzniesienie.
Dziesiątki piramid w Ameryce pozostaje niedokończonych. Niektóre wzniesienia skalne mają wykończoną, wyrzeźbioną
tylko jedną stronę, inne wzniesienia mają dwie lub trzy, wyrzeźbione na kształt piramidy. Natomiast nie ma być może nigdzie
miejsca, gdzie moglibyśmy zobaczyć tzw. budowę, czyli wznoszenia piramid z kamieni lub bloków skalnych,
układanych jeden na drugim.
1. Piramida w Xunantunich, Belize. 2001. Piramida wyrzeźbiona częściowo w skalnej górze. Około 40 m wys.
Creative Commons Autor: Yogi
2. 3. Wielka Piramida w Uxmal, Jukatan, Meksyk. Została wyrzeźbiona we wzniesieniu skalnym tylko z jednej strony,
32 m wysokości. Piramid nie budowano lecz rzeźbiono w naturalnych górach lub wzniesieniach skalnych. Na zdjęciu jedyna ściana
niedoszłej piramidy wyrzeźbiona w litej skale. W taki właśnie sposób powstawały piramidy i inne monumenty megalityczne
w Ameryce Środkowej. 2. (2005) Creative Commons Autor: Esparta 3. (2007) Creative Commons Autor: gorik
http://farm1.static.flickr.com/82/362670017_0328a8d543_b.jpg
4. Piramida w Altun Ha, Belize. 2006. Częściowo wyrzeźbiona w skalnym wzniesieniu. Creative Commons Autor: markndennis
Palenque, Meksyk. Piramida wyrzeźbiona częściowo w skalnej górze.
http://farm3.static.flickr.com/2381/1658659339_e25b2b63eb_o.jpg
Palenque, Meksyk. Piramida wyrzeźbiona częściowo w skalnej górze.
http://farm1.static.flickr.com/195/448019419_ce827070db_b.jpg
Tula, Meksyk. Piramida wyrzeźbiona częściowo w skalnej górze.
http://farm2.static.flickr.com/1139/691571659_46dcf6f058_b.jpg
Wielka Stupa w Sanchi, Środkowe Indie. Wielkie gładzone plastry skalne zalegają na strukturze megalitycznego monumentu.
Są to duże fragmenty litej skały, które są niewyskrobanymi, nieusuniętymi pozostałościami świadczącymi, że monument został
wyskrobany i wyrzeźbiony w skale – a nie „zbudowany”. Gdyby monument został „zbudowany”, to tego rodzaju wielkie „plastry”
litej skały nie pojawiłyby się na jego zewnętrznej powierzchni. Megalityczne struktury były pierwotnie (w okresie gładzonym),
rzeźbione na gładko. Później (w okresie dłubanym), przerzeźbiano je mozaiką dłubaną, powodującą złudzenie struktury
zbudowanej z kamieni. Nieusunięte pozostałości skalne dowodzą, że cała stupa została wyskrobana i wyrzeźbiona z dużego,
skalnego wzniesienia.
http://farm1.static.flickr.com/167/384512606_bbca79f88c_b.jpg
Dagoba Kiri Vihara, Polonnaruwa, Sri Lanka.
Megalityczny monument sprzed 4,5 tys. lat. Rzeźba skalna gładzona. Dagoba wyraźnie nie została „zbudowana”, lecz wyrzeźbiona
w skalnej górze. Widoczne niewielkie przerzeźbienia mozaiką cegiełkową.
http://farm2.static.flickr.com/1012/679941011_2972108a2d_b.jpg
Piramida Czerwona w Dahszur, Egipt. Wokół podstawy monumentu zalegają nieusunięte pozostałości litej skały wapiennej,
świadczące że piramida nie została wyrzeźbiona całkowicie.
http://farm1.static.flickr.com/222/524673112_11bcb03974_b.jpg
Więcej – w książce autora pt. Księżyc i piramidy, którą można nabyć w Wydawnictwie Dobry eBook, pod adresem:
http://www.dobryebook.pl/piramidy_megality_kromlechy_dolmeny-e-55.html