Home

 

Jerzy Kijewski

Epoka miękkich skał

¾ Monumenty megalityczne – rzeźbione struktury kamienne, właściwe dla epoki megalitów.

¾ Monumentów megalitycznych nie budowano z kamieni, lecz rzeźbiono bezpośrednio w litej skale.

¾ Rzeźbienie wszystkich monumentów megalitycznych, odbywało się poprzez usuwanie, zeskrobywanie

materiału kamiennego, aż do uzyskania pożądanego kształtu.

 

Piramidy są rzeźbami skalnymi – a nie budowlami

Spis treści:

Epoka megalitów – księżycowa epoka

Piramidy są rzeźbami skalnymi – a nie budowlami

Piramidy w Egipcie

„Absurdalne” fragmenty Piramidy Łamanej

Piramidy w Ameryce

Piramidy wyrzeźbione jedynie częściowo

 

Epoka megalitów – księżycowa epoka

Ten niezwykły, trwający ok. 1000 lat okres, kiedy Księżyc znajdował się najbliżej Ziemi, nazwany został w niniejszej pracy

epoką megalitów. W epoce megalitów, wszelki materiał skalny na powierzchni Ziemi był bardziej miękki i podatny na obróbkę,

aniżeli obecnie, ponieważ Księżyc znajdował się wówczas znacznie bliżej Ziemi. Podzielmy epokę megalitów na dwa odróżniające się

od siebie, charakterystyczne okresy:

Okres pierwszy: (ok. 3200-2500 p.n.e.). Początek epoki megalitów wyznaczmy na podstawie pierwszych naczyń z twardych kamieni,

które pojawiły się ok. 3200 lat p.n.e., nie tylko w Egipcie. Fakt, że naczynia te (nie gliniane) zaczęto wytwarzać w tym samym czasie

w różnych rejonach ziemi jest ewenementem światowym. Księżyc znajdował się już blisko orbity geostacjonarnej, powodując, że skały

zmiękły już na tyle, aby można było wykonywać w nich nie tylko naczynia z ekstremalnie twardych kamieni np. granitu, lecz z łatwością

można było rzeźbić piramidy i inne wielkie monumenty megalityczne w skalnych wzgórzach na całym świecie. Wszystkie piramidy

i wszystkie inne monumenty megalityczne na całym świecie wyrzeźbione zostały w ciągu tych 700 lat. Okres ten nazwijmy umownie

okresem rzeźb gładzonych, lub okresem gładzonym – ponieważ w tym okresie, wszystkie megalityczne rzeźby były wykonywane

sposobem gładzonym, czyli niejako „normalnym”.

 

Okres drugi: (ok. 2500-2200 lat p.n.e.). Około 2500 p.n.e. skały stały się na tyle miękkie, że niemożliwe było już rzeźbienie piramid

i wszystkich innych monumentów megalitycznych na całym świecie w sposób gładzony. Nastąpiło wówczas ogólnoświatowe nieszczęście

– od tej pory nie można już było nigdy więcej wykonywać rzeźb metodą gładzoną. Niezliczone, często przepiękne arcydzieła

architektoniczne okresu gładzonego były odtąd oszpecane nowymi, charakterystycznymi wyrzeźbieniami – nazwijmy je

wyrzeźbieniami dłubanymi. W tym samym czasie kończy się masowa wytwórczość naczyń z twardych kamieni w Egipcie i innych

rejonach świata. Może to oznaczać, że skały zmiękły w owym czasie i stały się kruche do tego stopnia, że wyrób naczyń kamiennych

stał się już niemożliwy. Okres ten nazwijmy umownie okresem wyrzeźbień dłubanych. Końcowe 300 lat epoki megalitów odznacza

się tym, że wszystkie megalityczne wyrzeźbienia na świecie były wykonywane sposobem wyrzeźbień dłubanych, mających najczęściej

charakter destruktywny, ponieważ wyrzeźbienia te najczęściej brutalnie niszczyły rzeźby gładzone, wykonane w pierwszym okresie

epoki megalitów.
 

Przypuszczalnie wszystkie piramidy były pierwotnie rzeźbami skalnymi gładzonymi.

Piramidy najprawdopodobniej są rzeźbami wykonanymi w naturalnych, monolitycznych skałach. Prawdopodobnie wszystkie

piramidy w starożytnym świecie – piramidy w Egipcie, Sudanie, Ameryce i Azji – powstawały przez rzeźbienie pojedynczej góry

lub wzniesienia skalnego. Rzeźbienie piramid odbywało się poprzez usuwanie materiału kamiennego, aż do uzyskania pożądanego

kształtu. Etapy rzeźbienia piramid, jak również wszystkich innych struktur megalitycznych, możemy podzielić na dwa okresy.

Pierwszy etap to okres rzeźb gładzonych, kiedy Księżyc znajdował się już na orbicie geostacjonarnej. Okres ten zaczął się

ok. 3200 lat p.n.e., a skończył się ok. 2500 lat p.n.e. Okres drugi, to okres wyrzeźbień dłubanych – od ok. 2500 

do ok. 2200 lat p.n.e. W okresie tym, niezwykle efektywne rzeźbienie gładzone nie było już możliwe, ponieważ skały były

wówczas zbyt miękkie i kruche.

 

Piramida Cheopsa, Giza, Egipt. W przypadku piramid w Gizie, Sakkarze, Dahszur i innych, mamy do czynienia

z zaplanowanymi, gigantycznymi rzeźbami, których docelowy wizerunek mogła sugerować sama konkretna góra, naturalnie

uformowana w kształcie piramidy. Około 5 tys. lat temu, tam gdzie znajdują się obecnie piramidy w Gizie, wznosiły się właśnie

trzy takie wapienne góry, porośnięte bujną roślinnością. Dwie najwyższe mogły mieć ok. 160 metrów wysokości.

Prawdopodobnie już sam naturalny kształt pewnych gór wapiennych w Gizie, Sakkarze, Abusir, Dahszur i Medum, sugerował

niejako – jaki monument należałoby wyskrobać i wyrzeźbić w skalnym monolicie. A więc od topografii danego, konkretnego

terenu, pomysłowości i liczby ówczesnych ludzi w konkretnym miejscu, w znacznej mierze zależało, co i jak będzie wyrzeźbione.

Twardość kamienia nigdzie nie stanowiła przeszkody – równie efektywnie skrobano bardzo twardą skałę pochodzenia

wulkanicznego jak granit, bazalt i andezyt, i bardziej miękką skałę wapienną. Można odnieść wrażenie, że wymienione skały

były niemal równie miękkie i dawały się równie łatwo kształtować i rzeźbić.

 

Gładzone rzeźbienie piramid i wielu innych struktur megalitycznych na świecie było najmniej pracochłonne. Przynajmniej o wiele

mniej pracochłonne niż budowanie piramidy z osobnych, 2,5–tonowych bloków skalnych. Nieporównywalnie łatwiej było

wyrzeźbić piramidę z naturalnego wzniesienia skalnego, które już miało kształt piramidy docelowej, niż zbudować monument

z wyskrobanych pojedynczo głazów. Trzeba je było przytransportować na miejsce i umieścić w strukturze piramidy. Każdy blok

(sześcian) musiał zostać pozyskany w kamieniołomach i oskrobany aż z sześciu stron. Bloki skalne w piramidzie Cheopsa ważą

średnio od 1,5 do 2,5 tony każdy, i jest ich w sumie ok. 2,3 miliona – jak się obecnie przypuszcza. A więc wyprodukowanie

ok. 2,3 mln stosunkowo dużych głazów i ułożenie z nich piramidy musiało być o wiele bardziej pracochłonne i skomplikowane,

niż w przypadku wyrzeźbienia piramidy w naturalnej skale, przypominającej piramidę, gdzie wystarczyło zniwelować tylko

w cztery ściany piramidy pod równym kątem, przy czym potężny trzon piramidy pozostawał nietknięty żadną pracą. Jeśli można

było wyskrobać ok. 2,3 mln poszczególnych bloków skalnych w kamieniołomach skały wapiennej i wznieść z nich piramidę

Cheopsa, jak się powszechnie przyjmuje, to nieporównanie łatwiej i mniejszym nakładem pracy można było wyskrobać

i wyrzeźbić piramidę bezpośrednio w wapiennej górze.

 

  Sfinks, Giza, Egipt. Wysokość Sfinksa, podobnie jak piramid, zależała od tego, jak głęboko sięgnęła

niwelacja skały wapiennej wokół monumentu. Podobnie jak Sfinksa wyrzeźbiono w macierzystym podłożu skalnym, tak samo

wyrzeźbiono piramidy w wapiennych górach. Nie ulega dziś wątpliwości, że Sfinks w Gizie (ok. 57 m długości i 20 m wysokości)

jest rzeźbą wykonaną w litej, macierzystej skale, powstałą poprzez usuwanie materiału kamiennego, aż do uzyskania

pożądanego kształtu.

 

Na zdjęciu – zniwelowanie terenu skalnego obok Piramidy Chefrena. W tle Piramida Cheopsa. Wysoką, ok. 10–metrową,

ścianę skalną rzeźbiono na gładko z podobną łatwością jak glinę. Nie przez budowanie, lecz poprzez niwelowanie terenu wokół

piramidy uzyskiwano jej większe rozmiary. Nie są to kamieniołomy, z których pozyskiwano rzekome bloki skalne na budowę

piramidy, lecz niwelacja terenu skalnego przerwana ok. 2500 lat p.n.e. Pryzmy widoczne na pierwszym planie ujawniają sposób,

w jaki niwelowano teren. Podobne pryzmy skalne znajdują się w Ramesseum w Egipcie, Pisac w Peru, na Sycylii

i wielu innych miejscach.

http://egyptarchive.co.uk/images/khafre/09_khafre_cutting.jpg  

 

 

Piramidy w Egipcie

Pierwotne rzeźby gładzone i późniejsze wyrzeźbienia dłubane – podobieństwa na całym świecie. Podobny los

do piramid amerykańskich, spotkał być może wszystkie piramidy w Egipcie, które pierwotnie były

rzeźbami gładzonymi. Piramidy te zostały później – bardziej lub mniej – oszpecone przerzeźbieniami dłubanymi.

 

           Piramida Cheopsa, Egipt. Monolityczna rzeźba wykonana w skalnej, wapiennej górze.

Piramida Cheopsa mogła być początkowo wyrzeźbiona, w sposób gładzony, we wzór imitujący bloki skalne,

podobny niejako do „szachownicy”. Natomiast w drugim okresie przesilenia niemal cała „szachownica” została przerzeźbiona

i oszpecona rzeźbą dłubaną. Pewne fragmenty owej pierwotnej „szachownicy” zachowały się do chwili obecnej

w dobrym stanie. Podobną pierwotną rzeźbą „szachownicy” zostały wykonane fragmenty Piramidy Chefrena,

widoczne szczególnie dobrze u spodu monumentu.

 

 1.          2.           3.

1. Piramida Cheopsa, Giza, Egipt. Rzeźba skalna. Zamiast bloków skalnych, znajdują się jedynie wyrzeźbienia mozaiki

imitującej głazy. W wielu miejscach piramidy widoczne są płytko zamarkowane obrysy rzekomych bloków lub głazów skalnych,

które jedynie ujawniają wyrytą (kamiennym rylcem) mozaikę imitującą bloki i głazy skalne. Wyraźnie również widać,

że piramida nie „stoi na zniwelowanym podłożu skalnym”, lecz stanowi jego integralną część.

2. Wnętrze Piramidy Cheopsa. Egipt. 2008. Wyrzeźbienia w litej skale. Nie ma tu ani ani „bloków skalnych”,

ani śladu „budowy”. Creative Commons Autor: Andrew Currie

3. Piramida Chefrena, Giza, Egipt. 2008. W wielu miejscach piramidy nie ma nawet mozaiki imitującej bloki skalne.

Kilkudziesięcio-metrowy fragment drugiego tarasu (widoczny na zdjęciu) pozostał niewymozaikowany, co m.in. uwidacznia,

że piramida nie została zbudowana z kamiennych głazów układanych jeden na drugim, lecz jest rzeźbą wykonaną

w monolitycznej skale. Creative Commons Autor: u07ch.

 

 

Zdjęcia piramid w Egipcie i Ameryce Środkowej, które jedynie częściowo zostały wyrzeźbione w skalnych, pojedynczych górach

– doskonale ilustrują etapy rzeźbienia monumentów. Również w litej, macierzystej skale (podobnie jak słynny Sfinks)

wyrzeźbione zostały gigantyczne obeliski, kolumny i kolosalne posągi w Świątyni Amona w Karnaku i Luksorze w Egipcie.

Machu Picchu w Peru, także zostało wyrzeźbione w litej, granitowej skale (w III tysiącl. p.n.e., a nie jak się obecnie sądzi,

ok. 500 lat temu), i wymozaikowane w imitację bloków skalnych, głazów i kamieni. Brak jakiejkolwiek zaprawy łączącej

kamienie, wzmacnia przypuszczenie, że Machu Picchu zostało w całości wyrzeźbione w litej skale. Rzeźbienie piramid i wszystkich

innych struktur megalitycznych odbywało się poprzez usuwanie, zeskrobywanie materiału kamiennego,

aż do uzyskania pożądanego kształtu.

 

  Creative Commons Autor: Marc Lacoste

Piramida Chefrena, Giza, Egipt. 2006. W tle Piramida Mykerinosa. Rzeźby w monolitycznych skałach. Wysoką,

ok. 10–metrową, ścianę skalną rzeźbiono na gładko z podobną łatwością jak glinę. Nie przez budowanie, lecz poprzez

permanentne niwelowanie skalnego terenu wokół piramid uzyskiwano w rezultacie ich większe rozmiary. Nie są to kamieniołomy,

z których pozyskiwano rzekome bloki skalne na budowę piramidy, lecz niwelacja terenu skalnego przerwana ok. 2500 lat p.n.e.

Wysokość piramidy zależała często od tego, do jakiego poziomu sięgnęła niwelacja terenu skalnego wokół monumentu.

Na zdjęciu: Dziesięciometrowej wysokości ściana wyskrobana w litej skale obok piramidy Chefrena. Wydaje się,

że niwelowanie terenu skalnego było jedną z łatwiejszych metod obróbki skały – po prostu pchano przed sobą duży

(płaski u spodu) granitowy, lub inny głaz skalny, dochodzący do ok. 3 tony, szorując nim powierzchnię niwelowanego terenu.

Podobnie jak Sfinksa, Piramidę Chefrena podwyższano poprzez permanentną niwelację terenu skalnego wokół monumentu.

Gdyby teren skalny wokół piramidy zniwelowano jeszcze o 5 m w dół, to piramida byłaby o 5 m wyższa. Niwelacja terenu

skalnego w okresie gładzonym (ok. 3200–2500 lat p.n.e.), była względnie najłatwiejszym i najczęstszym motywem rzeźbiarskim

na całym świecie. Wielkie (ok. 7 ton) sześcienne głazy pozostawiono na gigantycznych tarasach skalnych w Pisac w Peru,

na terenie Świątyni Słońca w Cuzco w Peru i wielu innych miejscach.

 

Giza, Egipt. Pobliże piramidy Cheopsa. Do niwelacji skalnego gruntu używano wielkich być może (3-7–tonowych) głazów.

Jeden metr sześcienny kamienia równa się średnio ok. 2,6 tony. Niwelowanie terenu skalnego odbywało się poprzez szorowanie

powierzchni skały dużym głazem granitowym lub dolerytowym. Duże głazy do niwelacji widoczne są w dołach skalnych

obok piramidy. http://egyptphoto.ncf.ca/khufu%20boat%20pit_640.jpg

http://egyptphoto.ncf.ca/Khufu%27s%20Queens%20boat%20pit_640.jpg 

 

Wysokość piramid, menhirów i wielu innych struktur megalitycznych zależała często od tego, do jakiego poziomu sięgnęła

niwelacja terenu skalnego wokół rzeźbionego monumentu. Gdyby, przykładowo, teren wokół piramidy Cheopsa zniwelowano

jeszcze o 5 m w dół, to piramida byłaby o 5 m wyższa, a bok kwadratu jej podstawy byłby odpowiednio dłuższy. 

 

 

Sfinks, Giza

Wysokość Sfinksa, podobnie jak piramid, jest rezultatem tego, jak głęboko sięgnęła niwelacja skały wapiennej wokół monumentu.

Gdyby, przykładowo, teren skalny wokół Sfinksa zniwelowano jeszcze o 5 m w dół, to Sfinks byłby o 5 m wyższy. Podobnie jak

ten monument wyrzeźbiono w macierzystym podłożu skalnym, tak samo wyrzeźbiono piramidy w wapiennych górach. Nie ulega dziś

wątpliwości, że Sfinks w Gizie (57 m długości i 20 m wysokości) jest rzeźbą wykonaną w litej, macierzystej skale, powstałą poprzez

usuwanie materiału kamiennego, aż do uzyskania pożądanego kształtu. Monumenty skalne w Abu Simbel (wielka świątynia Ramzesa II

i pobliska świątynia Nefertari), również zostały wyrzeźbione w masywach skalnych. Gigantyczne, liczne monumenty

w Petrze w Jordanii, dochodzące do 50 m wysokości, także nie zostały zbudowane z kamiennych głazów, lecz wyrzeźbione w litej

skale piaskowych wzniesień górskich. Jeśli więc tak wielkie monumenty mogły zostać wyrzeźbione w macierzystych skałach

– to piramidy mogły być również wyrzeźbione w podobny sposób.

Podobnie jak wysokość Sfinksa wynikła ze zniwelowania skalnego terenu wokół monumentu o kilkanaście metrów w dół, tak samo

wysokość gigantycznych kolumn Świątyni Amona w Karnaku i Świątyni Luksorskiej wynikła z niwelacji terenu w dół i usuwania

materiału kamiennego, aż do uzyskania pożądanego kształtu – a nie przez budowanie. Najwyższe kolumny Wielkiego Hypostylu

w Karnaku, mają ok. 23 m wysokości.

 

1.            2.

1. Sfinks. Monument wyrzeźbiony w monolitycznej skale wapiennej, ok. 2500 r. p.n.e. Długość: 57 m, wys.: 20 m.

http://egyptarchive.co.uk/images/sphinx/06_sphinx_side_wall.jpg – Sfinks

2. Świątynia Luksorska, Egipt. 2008. Monumenty wyrzeźbione w monolitycznej, litej skale piaskowej.

Dziedziniec (perystyl) Amenhotepa III. Creative Commons Autor: u07ch


 

Piramida Chefrena, Giza, Egipt. Monolityczna rzeźba wykonana w skalnej, wapiennej górze. Piramida pierwotnie została

wyrzeźbiona w sposób gładzony, następnie brutalnie oszpecona przerzeźbieniami dłubanymi. Piękny, pierwotny fragment

rzeźby gładzonej zachował się na szczycie piramidy. W wielu miejscach piramidy nie ma nawet mozaiki imitującej

„bloki skalne”. Zamiast „bloków skalnych” widzimy jedynie kilkunastometrowe fragmenty kilku tarasów wyrzeźbionych

w litej, macierzystej skale. Niewymozaikowane fragmenty Piramidy Chefrena i innych piramid świadczą,

że „bloków skalnych” nie ma, że zamiast „bloków” są jedynie poziome i pionowe wyżłobienia, imitujące bloki. Fragmenty te

pozostały zupełnie gładkie i niewymozaikowane, co m.in. uwidacznia nie tylko brak „kamiennych głazów układanych jeden

na drugim”, lecz dowodzi ponadto, że piramida nie jest budowlą, lecz monolitem, rzeźbą wykonaną w skalnej górze.

 

Na pierwszym planie (na zdjęciu) Piramida Chefrena, w tle Piramida Cheopsa. Długie, kilkunastometrowe tarasy

niewymozaikowanej, litej skały (kilka tarasów od spodu piramidy) ujawniają brak bloków skalnych.

http://farm3.static.flickr.com/2111/2101282064_cbaf78e09a_o.jpg

 

Piramida Mykerinosa. Trzecia pod względem wielkości w Gizie, w Egipcie. Najpierw „z grubsza” rzeźbiono powierzchnię

piramidy „mozaiką cyklopową”, a później szlifowano „na gładko”. A nie „budowano” z bloków skalnych.

http://egyptarchive.co.uk/images/menkaure/08_menkaure_casing_5.jpg 
 

 

  Piramida Czerwona w Dahszur, Egipt. 2006. Monolityczna rzeźba skalna w wapiennej górze. Niemal cała

powierzchnia piramidy, wyrzeźbiona pierwotnie na gładko, została zniszczona późniejszymi przerzeźbieniami dłubanymi.

Tylko u spodu piramidy zachowały się nieliczne fragmenty pierwotnych wyrzeźbień gładzonych. Ogromne, nieusunięte

pozostałości skalne, zalegające wokół dolnych fragmentów czterech ścian piramidy świadczą, że nie została ona zbudowana,

ale wyrzeźbiona w skalnej górze. Na ścianie północnej, pomiędzy wejściem do piramidy, a jej szczytem, znajduje się duża

płaszczyzna litej, gładkiej skały. Płaszczyzna ta jest w kształcie trójkąta, którego podstawa wynosi ok. 50 m, zaś wysokość

ok. 25 m. Jeśli Piramida Czerwona byłaby zbudowana z pojedynczych głazów, to tego rodzaju duża płaszczyzna litej skały,

nie mogłaby się w jej strukturze pojawić. Otóż dopiero niewymozaikowane fragmenty ścian wielu piramid na świecie ujawniają litą

skałę całego monumentu, podczas kiedy wymozaikowane fragmenty łudzą, że piramida została „zbudowana” z kamieni lub skalnych

bloków. Wysokość piramidy: ok. 105 m, bok podstawy: ok. 220 m. Skała wapienna. Creative Commons Autor: dustinpsmith

 

 

„Absurdalne” fragmenty Piramidy Łamanej

 

1.          2.          3.

1. „Absurdalne” fragmenty Piramidy Łamanej. Dahszur, Egipt. Starożytni rzeźbiarze piramid, którzy nie mieli pojęcia

o „budowaniu piramid” (piramid nigdy nie budowano), w dolnych fragmentach monumentu, gdzie występują braki,

niedobory naturalnej skały, naiwnie wyrzeźbili zarysy imitacji głazów pod absurdalnie dużym kątem, nie zadając sobie trudu

prawidłowego, poziomego obrysowania i wyrzeźbienia góry i spodu fikcyjnych głazów. Gdyby piramida była budowana,

to każdy głaz musiałby leżeć na dobrze wypoziomowanej płaszczyźnie głazu znajdującego się pod nim. Gdyby góra,

w której rzeźbiono piramidę, nie posiadała naturalnych braków i wystarczała na wyrzeźbienie piramidy w całości

– wszystko wyglądałoby w porządku. Jednakże „absurdalne wyrzeźbienia” braków skały, szczególnie w dolnych

fragmentach, zdradzają, że piramida została wyrzeźbiona w skale – a nie zbudowana. Zamiast bloków skalnych, znajdują się

jedynie wyrzeźbienia mozaiki imitującej bloki. W wielu miejscach widoczne są płytko zamarkowane obrysy rzekomych bloków

lub głazów skalnych, które jedynie ujawniają wyrytą (kamiennym rylcem) w monolicie mozaikę imitującą bloki i głazy skalne.

http://www.egiptologia.com/sce/images/viajes/2004_meidum01.jpg – Piramida Łamana

Pod podobnym (jak na zdjęciu) absurdalnie dużym kątem, wymozaikowano wiele fragmentów u spodu całej piramidy.

Niektórzy egiptolodzy, aby jakoś wytłumaczyć nienormalne ułożenie bloków skalnych, przyjmują, że piramida zapadła się

częściowo na skutek mało stabilnego gruntu – i stąd wynikają owe krzywo ułożone bloki skalne. Jednakże nie ma najmniejszego

śladu, wskazującego, że doszło do częściowego zawalenia monumentu. Wszędzie jest ona wyrzeźbiona prosto, a wewnątrz

monumentu także nie można stwierdzić jakichś śladów potwierdzających tę hipotezę. Pod jeszcze większym, absurdalnie dużym

kątem, wymozaikowano duże fragmenty Piramidy Nisz w El Tajin w Meksyku. Owe markowane bloki skalne znajdują się

po obu stronach wysokich schodów na froncie piramidy. Także u samego spodu Piramidy Schodkowej w Sakkarze, w Egipcie,

w pewnym miejscu znajdują się dość duże „bloki” skalne, wyrzeźbione pod kątem prawie 45 stopni.

2. Zamek Edo, Tokio, Japonia. 2008. Granitowy monument wyrzeźbiony w monolitycznej skale i wymozaikowany w imitację

dużych bloków. Monument został ewidentnie wyrzeźbiony w litej skale – a nie zbudowany. Gdyby monument

(widoczny na zdjęciu) został zbudowany z bloków skalnych, to każdy blok musiałby leżeć na dobrze wypoziomowanej

płaszczyźnie głazu znajdującego się pod nim. Creative Commons Autor: Shiny Things

3. Makieta w granitowym Zamku Nagoya, Japonia. 2008. Współczesne (niewłaściwe), wyobrażenia o „budowaniu”

megalitycznych monumentów, których nigdy nie budowano. Creative Commons Autor: alphalead

 

 

Piramidy w Ameryce

Piramida Słońca, Teotihuacan, Meksyk. Około 2700–2200 p.n.e. Na szczególną uwagę zasługuje największa piramida

w Ameryce – Piramida Słońca w Teotihuacan. Jest to rzeźba wykonana w skalnej, prawdopodobnie andezytowej

lub bazaltowej górze, powstała poprzez usuwanie materiału kamiennego, aż do uzyskania pożądanego kształtu. Na trzech

ścianach piramidy zalegają charakterystyczne nieusunięte, niezeskrobane pozostałości skalne. Pozostałości te są w kształcie,

przeważnie kilku, kilkunastometrowych, podłużnych, pionowych, schodkowych pasów (ok. metrowej szerokości).

Te schodkowe pasy świadczą m.in., że piramidy nie były budowane, lecz wyskrobywane i rzeźbione w skalnych górach

lub wzniesieniach. Uważa się, że początki Teotihuacan sięgają II w. n.e.

 

  rys. J. Kijewski

Skałę zeskrobywano metodą schodkową, widoczną na rysunku.

http://farm1.static.flickr.com/150/430899030_b355e433c9_o.jpg – Piramida Słońca

 

 

                 

1. Piramida Słońca, Teotihuacan, Meksyk. Creative Commons Autor: james. 

2. Świątynia Amona w Karnaku, Egipt. Około 2700–2200 p.n.e. Na wewnętrznej ścianie pierwszego pylonu widoczne są

nieusunięte pozostałości skalne, przyklejone niejako do pylonu. Mają one ok. 9 m wysokości, szerokość owego „gruzu” liczy

ok. 20 m, zaś głębokość ok. 10 m. Pozostałości te są w kształcie pionowych podłużnych pasów, przedzielonych około

metrowej szerokości wyżłobieniami. Niektórzy badacze uważają, że są to pozostałości rampy, która była potrzebna

do zbudowania pylonu. Ze zdjęć internetowych można jednak wywnioskować, że zarówno wyrzeźbiony

w mozaikę prostokątną pylon, jak i te pozostałości skalne, to monolit skalny. W ten właśnie sposób (podobnie jak

na Piramidzie Słońca w Meksyku) zeskrobywano zbędny materiał skalny, rzeźbiąc kształt całego pylonu. Nieusunięte

pozostałości skalne uwidaczniają, że pylony (i zarazem cała Świątynia Amona w Karnaku i w Luksorze) zostały

wyskrobane i wyrzeźbione, częściowo od góry do dołu, w dużym masywie skały piaskowej. Rzeźbienie wszystkich struktur

megalitycznych, odbywało się poprzez usuwanie, zeskrobywanie materiału kamiennego, aż do uzyskania pożądanego kształtu.

Uważa się, że Świątynię Amona w Karnaku budowano w XX–XVIII w. p.n.e. Creative Commons Autor: Tscherno

 

  Bazaltowa Piramida w Comalcalco, Meksyk. Rzeźba wykonana w litej, naturalnej skale.

Piramida powstawała poprzez usuwanie materiału kamiennego, aż do uzyskania pożądanego kształtu. Na zdjęciu widoczne są

gładkie plastry litej skały, zalegające na strukturze megalitycznego monumentu. Gdyby został on zbudowany, to tego rodzaju

wielkie fragmenty litej skały nie mogłyby pojawić się na jego powierzchni. Zatem piramida ta w całości została

w okresie gładzonym wyrzeźbiona w sposób gładzony. Natomiast w okresie dłubanym, gładzoną powierzchnię skały

przerzeźbiano rzeźbą cegiełkową. Niewymozaikowane, gładkie fragmenty litej skały (na większości piramid) świadczą,

że piramida została wyrzeźbiona w litej skale, a nie zbudowana z kamieni lub bloków układanych jeden na drugim.

W pierwszym okresie przesilenia, wszystkie struktury megalityczne na świecie zostały wyrzeźbione w sposób gładzony.

Natomiast w drugim okresie – były przerzeźbiane i często oszpecane rzeźbą dłubaną lub cegiełkową.

 

 

1.         2.

1. Bazaltowa piramida w San Andres, Salwador. Piramida ewidentnie została wyrzeźbiona, a nie „zbudowana”.

Okres gładzony, 3200–2500 lat p.n.e. Creative Commons Autor: cracklow's faux toes

1. Bazaltowa Piramida w Casa Blanca, Salwador. Piramida ewidentnie została wyrzeźbiona, a nie „zbudowana”.

Okres gładzony, 3200–2500 lat p.n.e.

 

 

Piramidy wyrzeźbione jedynie częściowo

Przypuszczalnie wszystkie piramidy były pierwotnie rzeźbami skalnymi gładzonymi. Piramidy najprawdopodobniej

są rzeźbami wykonanymi w naturalnych, monolitycznych skałach. Prawdopodobnie wszystkie piramidy w starożytnym świecie

– piramidy w Egipcie, Sudanie, Ameryce i Azji – powstawały przez rzeźbienie pojedynczej góry lub wzniesienia skalnego.

Rzeźbienie piramid odbywało się poprzez usuwanie materiału kamiennego, aż do uzyskania pożądanego kształtu.

 

 

  Piramida w Medum, Egipt. Rzeźba w skalnej, wapiennej górze powstała poprzez usuwanie materiału

kamiennego, aż do uzyskania pożądanego kształtu. Wyrzeźbienie tej piramidy – sposobem „od góry do dołu” – pochłonęło

ok. dwóch trzecich góry, zaś jedna trzecia stanowi podstawę piramidy. Wysokość monumentu: ok. 65 m. Razem

z pozostałościami góry, ok. 92 m. Uważa się, że Piramida w Medum została „całkowicie zbudowana”, jednakże zawaliła się

częściowo w zamierzchłych czasach, a ogromne pozostałości skalne wokół niej są ruinami wynikłymi z owego zawalenia.

 

W Ameryce Środkowej, szczególnie w El Tajin i w Uxmal na Jukatanie, w Xunantunich i Altun Ha w Belize,

w Tikal w Gwatemali zaobserwujemy, że niektóre piramidy wyrzeźbione zostały tylko częściowo. Znajdują się tam obiekty,

gdzie ze skalnej góry wyrzeźbiona została tylko jedna strona, podczas gdy pozostałe trzy to skalne wzniesienie.

Dziesiątki piramid w Ameryce pozostaje niedokończonych. Niektóre wzniesienia skalne mają wykończoną, wyrzeźbioną

tylko jedną stronę, inne wzniesienia mają dwie lub trzy, wyrzeźbione na kształt piramidy. Natomiast nie ma być może nigdzie

miejsca, gdzie moglibyśmy zobaczyć tzw. budowę, czyli wznoszenia piramid z kamieni lub bloków skalnych,

układanych jeden na drugim.

 

1.        2.         3.        4.

1. Piramida w Xunantunich, Belize. 2001. Piramida wyrzeźbiona częściowo w skalnej górze. Około 40 m wys.

Creative Commons Autor: Yogi 

2. 3. Wielka Piramida w Uxmal, Jukatan, Meksyk. Została wyrzeźbiona we wzniesieniu skalnym tylko z jednej strony,

32 m wysokości. Piramid nie budowano lecz rzeźbiono w naturalnych górach lub wzniesieniach skalnych. Na zdjęciu jedyna ściana

niedoszłej piramidy wyrzeźbiona w litej skale. W taki właśnie sposób powstawały piramidy i inne monumenty megalityczne

w Ameryce Środkowej. 2. (2005) Creative Commons Autor: Esparta  3. (2007) Creative Commons Autor: gorik

http://farm1.static.flickr.com/82/362670017_0328a8d543_b.jpg

4. Piramida w Altun Ha, Belize. 2006. Częściowo wyrzeźbiona w skalnym wzniesieniu. Creative Commons Autor: markndennis

 

 

Palenque, Meksyk. Piramida wyrzeźbiona częściowo w skalnej górze.

http://farm3.static.flickr.com/2381/1658659339_e25b2b63eb_o.jpg

 

Palenque, Meksyk. Piramida wyrzeźbiona częściowo w skalnej górze.

http://farm1.static.flickr.com/195/448019419_ce827070db_b.jpg

 

Tula, Meksyk. Piramida wyrzeźbiona częściowo w skalnej górze.

http://farm2.static.flickr.com/1139/691571659_46dcf6f058_b.jpg

 

Wielka Stupa w Sanchi, Środkowe Indie. Wielkie gładzone plastry skalne zalegają na strukturze megalitycznego monumentu.

Są to duże fragmenty litej skały, które są niewyskrobanymi, nieusuniętymi pozostałościami świadczącymi, że monument został

wyskrobany i wyrzeźbiony w skale – a nie „zbudowany”. Gdyby monument został „zbudowany”, to tego rodzaju wielkie „plastry”

litej skały nie pojawiłyby się na jego zewnętrznej powierzchni. Megalityczne struktury były pierwotnie (w okresie gładzonym),

rzeźbione na gładko. Później (w okresie dłubanym), przerzeźbiano je mozaiką dłubaną, powodującą złudzenie struktury

zbudowanej z kamieni. Nieusunięte pozostałości skalne dowodzą, że cała stupa została wyskrobana i wyrzeźbiona z dużego,

skalnego wzniesienia.

http://farm1.static.flickr.com/167/384512606_bbca79f88c_b.jpg

 

Dagoba Kiri Vihara, Polonnaruwa, Sri Lanka.

Megalityczny monument sprzed 4,5 tys. lat. Rzeźba skalna gładzona. Dagoba wyraźnie nie została „zbudowana”, lecz wyrzeźbiona

w skalnej górze. Widoczne niewielkie przerzeźbienia mozaiką cegiełkową.

http://farm2.static.flickr.com/1012/679941011_2972108a2d_b.jpg

 

Piramida Czerwona w Dahszur, Egipt. Wokół podstawy monumentu zalegają nieusunięte pozostałości litej skały wapiennej,

świadczące że piramida nie została wyrzeźbiona całkowicie.

http://farm1.static.flickr.com/222/524673112_11bcb03974_b.jpg

 

 

 

Więcej – w książce autora pt. Księżyc i piramidy, którą można nabyć w Wydawnictwie Dobry eBook, pod adresem:

http://www.dobryebook.pl/piramidy_megality_kromlechy_dolmeny-e-55.html

 

 

 

JerzyKijewski@aol.com